Artificial Intelligence en robotisering zijn een oplossing, geen bedreiging. Dat bleek tijdens de bijeenkomst ‘Talent en technologie: de toekomst van logistiek’ van Amsterdam Logistics (ALP), Amsterdam Airport Area (AAA) en Luchtvaart Community Schiphol (LCS). Zij organiseerden het event met het oog op de gespannen arbeidsmarkt in de Metropoolregio Amsterdam en vanuit de vraag of technologie daar een antwoord op heeft. Voor AAA-directeur Foreign Investment Olav Steffers is het antwoord glashelder: “Robotisering is geen toekomstmuziek, we zitten er middenin.” De logistiek moet er vandaag mee aan de slag, adviseren alle sprekers.
Tekst: Anke Hoets.
Futurist Richard van Hooijdonk schetst tijdens de bijeenkomst in Arendshoeve in Aalsmeerderbrug hoe kunstmatige intelligentie (AI) en robotisering zich razendsnel ontwikkelen. Zo ging AI van het lezen en verwerken van data – al breed toegepast met kentekenherkenning, platooning en gezichtsherkenning – naar het creëren van nieuwe content, producten en informatie op basis van die data, de zogeheten generatieve AI. Hij toont dat daarmee bijvoorbeeld een voetbalwedstrijd live verslagen kan worden door een virtuele commentator. De kijker merkt er niets van.
Op dit moment wordt toegewerkt naar Agentic AI waarbij verschillende agents opeenvolgende taken uitvoeren op basis van afspraken over bijvoorbeeld vraagvoorspelling, planning en materiaalcontrole. Amazon en IKEA bouwen alleen nog warehouses waar robots het werk doen, de zogeheten ligths out factories.
Havens verdwijnen grotendeels
“Het schip van de toekomst heeft geen schipper meer”, geeft de futurist meer voorbeelden. En schepen zijn binnenkort voortdurend onderweg, zodat opslag niet meer nodig is. Havens verdwijnen dan ook grotendeels, verwacht hij. “Vrachtdrones halen vandaag of morgen de pakjes direct van de schepen om ze direct verder te vervoeren.” Daarvoor in de plaats komen kleinere warehouses die nu al langs snelwegen opdoemen en helpen met een efficiencyslag in de last mile. “Daar zit de helft van de kosten van transport en logistiek, dus als je daar op kunt verdienen, maak je slagen”, aldus de Van Hooijdonk.
Ook quantumcomputing, waarmee in een ongekend tempo complexe berekeningen worden gemaakt, is in opmars en de digital twin: een virtuele kopie van een object, proces of systeem, die continu wordt bijgewerkt met realtime en real life data.
In 2030 wordt volgens organisatieadviesbureau McKinsey een derde van de banen geraakt door AI. Binnen nog geen vijf jaar. De robot neemt ‘de mens’ nu al werk uit handen. Onderzoek in opdracht van ALP, AAA en LCS naar de arbeidsmarkt in de Metropoolregio Amsterdam bevestigt dit beeld, zegt LCS-programmamanager Ilhame Ryani. Zij gaf een sneak peak in de onderzoeksresultaten die binnenkort worden gepubliceerd.
Trends Metropoolregio Amsterdam
De belangrijkste arbeidsmarkttrends zullen veel ondernemers bekend in de oren klinken: een vergrijzende beroepsbevolking, minder instroom van jongeren, een lagere arbeidsproductiviteit (opvallend: tijdens de coronapandemie deden we in de regio met minder mensen meer) en meer arbeidsmigranten. “Het vraagt om ander HR-beleid op tal van fronten om mensen aan te trekken en te behouden”, constateert Riyani. “En de juiste (bij)scholing wordt essentieel om te zorgen dat medewerkers met de nieuwste technologieën kunnen omgaan.” Want uit het onderzoek blijkt ook dat het toepassen van AI in de praktijk wordt belemmerd door een zogeheten skill gap, we hebben er de competenties niet voor. “De logistiek mist het fundament voor technologische innovatie.”
Arbeidsmarkt MRA onder hoogspanning
De scenario’s van Van Hooijdonk en Ryani kunnen bedrijven en werknemers angst aanjagen, maar je kunt AI en robotisering ook verwelkomen. Zeker als je actief bent in onze regio waar de arbeidsmarkt onder hoogspanning staat. In de komende tien jaar stroomt veertig procent van de medewerkers uit. De logistiek staat op de tweede plaats van meeste uitstromers. Zij zijn op bijvoorbeeld de luchthaven niet een, twee, drie te vervangen met arbeidsmigranten, waarschuwt Ryani. “Afhandelaars werken verplicht met Schipholpassen. Voor zo’n pas moet je minimaal acht jaar in Nederland wonen. Over de hele linie moeten we efficiënter gaan werken en dat kan mede door robotisering.” Mensen zullen daarbij nodig blijven, benadrukt ze.
Robot as a service
Locus Robotics brengt het in de praktijk met Robot as a Service (RaaS). Het bedrijf ontwikkelde robots in verschillende formaten die in magazijnen het werk van medewerkers overnemen. Die leggen daardoor op een dag minder kilometers af, hebben minder zwaar werk en kunnen meer doen. Business development manager Malte Guske: “Je hebt een halve fte nodig voor hetzelfde werk.”
Bedrijven hoeven niet in machines te investeren, maar huren de robots in op basis van vraag: op piekmomenten zoals Black Friday en Kerstmis meer dan in andere maanden. Volgens Guske maken tekort aan mankracht, kosten en schaalbaarheid dat robotics een van de snelst groeiende markten wereldwijd is. “Iedere taak die je kunt voorspellen en die zichzelf herhaalt, kun je door een robot laten doen.”
Operationeel tijdens opbouw bedrijf
De robots zijn in te stellen naar snelheid, ruimte, taak en taal. En ze zijn snel operationeel, vertelt Guske. “Bij een klant die nog in opbouw was pickten 120 bots in een paar maanden tijd 20.000 orders in de ene hoek, terwijl in de andere hoek de magazijnstellingen werden gebouwd.” De operatie stilleggen hoeft dus niet. Guske benadrukt dat het onderhoud ook voor rekening van Locus Robotics komt. “En het is duurzaam doordat we recyclen en refurbishen.”
Supply chain met kwetsbare schakels bij uitstek geschikt voor AI en robotics
Volgens futurist Van Hooijdonk kan de logistiek bij uitstek profiteren van nieuwe technologieën. “De supply chain is het grootste systeem ter wereld dat via schakels aan elkaar verbonden is. De helft van de resources gaat verloren in dit systeem. Pakjes raken kwijt, er treedt vertraging op, zo verliezen we met z’n allen veel geld.” Hij ziet net als Ryani dat de logistiek achterblijft in innovatiezucht en nieuwsgierigheid. “We houden niet van onzekerheid en veranderen daarom niet snel en blijven processen herhalen, terwijl de wereld om ons heen verandert.”
Bedrijf als ecosyteem
De futurist erkent dat de veranderingen misschien moeilijk bij te houden te zijn. Maar steek ook eens de hand in eigen boezem en wees nieuwsgierig, adviseert hij. “Een kind van vier stelt 400 vragen op een dag, wij nog maar 30.” Het onderwijs biedt volgens hem onvoldoende antwoord, sommige bedrijven richten daarom eigen academies in waar ze mensen opleiden.
Hij pleit ervoor om bedrijven te organiseren als ecosystemen waarbij meerdere teams tegelijkertijd en vanuit verschillende invalshoeken uitdagingen oppakken. “Het rendement is mogelijk niet direct duidelijk, het is kennis ontwikkelen en vergaren.” Jongeren spelen in zo’n ecosysteem een belangrijke rol. Ze hebben ideeën, een netwerk en clashen graag, dagen uit.
‘Sta met je voeten in de toekomstmodder’
Van Hooijdonk pleit ervoor om regelmatig de bedrijfsvoering te evalueren en de vraag te stellen waar het naartoe gaat. “Sta met je voeten in de toekomstmodder, ontwikkel een visie en scenario’s. Wed vervolgens niet op één paard. Want het managen van onzekerheid leidt tot meer zekerheid.”
Meer informatie
Meer weten over de bijeenkomst Talent en Technologie: de toekomst van logistiek? Neem dan contact op met Daniël Laurens van AAA.
